Van pauselijke waarschuwingen tot moreel leiderschap: de katholieke Kerk positioneert zich verrassend centraal in het debat rond kunstmatige intelligentie.
Een moreel kompas in een digitale storm
Terwijl techgiganten en overheden wereldwijd worstelen met de impact van kunstmatige intelligentie, treedt een onverwachte maar invloedrijke stem naar voren: die van de katholieke Kerk. Met eeuwen ervaring in ethiek, sociale leer en menselijke waardigheid, blijkt de Kerk verrassend goed geplaatst om richting te geven aan het AI-tijdperk.
In een wereld waarin algoritmes steeds vaker beslissingen nemen die het menselijk leven beïnvloeden – van gezondheidszorg tot oorlog – groeit de roep om morele grenzen en menselijk toezicht. En juist daarin ziet de katholieke Kerk haar roeping. Paus Franciscus, maar ook denkers die teruggrijpen op de leer van paus Leo XIII, benadrukken het belang van het beschermen van menselijke waardigheid, het voorkomen van uitsluiting en het cultiveren van technologische nederigheid.
Paus Leo XIII als AI-visionair?
Opmerkelijk is dat sommige katholieke ethici teruggrijpen naar paus Leo XIII en zijn sociale encycliek Rerum Novarum(1891) om AI-ethiek te duiden. Die tekst, hoewel geschreven in een totaal ander tijdperk, legt nadruk op de waardigheid van arbeid, sociale rechtvaardigheid en de rol van de staat – thema’s die ook vandaag relevant zijn wanneer algoritmes arbeidsmarkten herschikken of surveillance versterken.
Volgens theologen ligt in deze traditie een diepe wijsheid besloten: technologie is niet neutraal. Het dient de mens, niet andersom. En elke innovatie moet worden getoetst aan het grotere morele geheel.
AI als hulpmiddel voor de Kerk zelf
Tegelijk kijkt de Kerk ook naar binnen. AI zou ook voor haar een middel kunnen zijn, niet alleen een bedreiging. Denk aan geautomatiseerde vertalingen van encyclieken, virtuele assistenten voor pelgrims of zelfs pastorale chatbots voor eerste contact met zoekende zielen. Maar altijd met de waarschuwing: technologie mag nooit de plaats innemen van echte menselijke ontmoeting, zorg en aanwezigheid.
De Kerk onderzoekt dus niet alleen hoe AI de wereld verandert, maar ook hoe zij zelf verantwoord gebruik kan maken van deze technologie, zonder haar kernwaarden te verloochenen.
Ethiek boven efficiëntie
In een tijd waarin AI-ontwikkeling vaak wordt gedreven door winst en snelheid, brengt de katholieke Kerk een broodnodig tegenwicht. Haar oproep tot langzame, reflectieve vooruitgang met oog voor sociale rechtvaardigheid, spreekt velen aan – ook buiten haar geloofsgemeenschap.
De Kerk benadrukt dat AI moet bijdragen aan het algemeen welzijn (bonum commune), en niet enkel aan de belangen van een elite. Het pleidooi voor een 'mensgerichte AI' sluit aan bij bredere internationale oproepen tot ethische kaders – maar met een diepgewortelde spirituele basis die haar uniek maakt.
Een spirituele waakhond voor de 21ste eeuw?
Hoewel de Kerk geen techbedrijf is en geen algoritmes schrijft, zou haar invloed op het AI-debat wel eens diepgaander kunnen zijn dan menigeen denkt. In een tijd van morele verwarring en technologische disruptie biedt zij iets wat zeldzaam is geworden: een consistent moreel kompas, gebaseerd op eeuwen van reflectie over mens-zijn, gemeenschap en verantwoordelijkheid.
Of de wereld ernaar zal luisteren, is een open vraag. Maar dat de Kerk haar stem verheft, is op zich al een teken van hoop – en een uitnodiging tot dialoog tussen geest en technologie.
![]() |
Pope Leo on the Ethics of AI - Relevant RadioPope Leo on the Ethics of AI - Relevant Radio |