De zon, op 150 miljoen kilometer afstand, heeft een directe impact op ons leven. NASA en IBM presenteren Surya, het eerste open‑source AI‑foundationmodel voor heliofysica, dat zonneuitbarstingen kan voorspellen met ongekende nauwkeurigheid — een sprong voorwaarts in ruimteweeronderzoek.
Wat is Surya?
Surya — vernoemd naar het Sanskrietwoord voor “zon” — is een AI‑foundationmodel speciaal ontworpen voor het begrijpen van het complexe gedrag van onze ster. Het is het eerste model in zijn soort dat is voorgetraind op een immense dataset van hoge-resolutie beelden van de zon, afkomstig van het Solar Dynamics Observatory (SDO).
Introducing Surya, a new heliophysics foundation modelIBM and NASA open-source a new AI foundation model for the Sun that could change how we look at solar flares. |
Hoe werkt het?
Surya verwerkt beelden van acht AIA‑kanalen en vijf HMI‑producten met behulp van een spatiotemporele transformatorarchitectuur, inclusief spectrale gating en lange-korte-afstands‑attentie. Het model heeft 366 miljoen parameters en is getraind om beelden van zonnevlammen en zonneactiviteit te voorspellen.
Wat kan het?
- Nauwkeuriger voorspellen: Tests tonen aan dat Surya zonnevlamclassificatie tot wel 16 % accurater maakt dan oudere methodes.
- Visuele vooruitblik: Surya kan niet alleen voorspellen dat er een uitbarsting komt, maar ook visueel aangeven waar op de zonnenschijf deze zal plaatsvinden — tot twee uur van tevoren.
- Zero‑shot en fine‑tuning: Het model presteert al sterk zonder extra training (zero‑shot), en bereikt nog betere resultaten bij fijnstelling (fine‑tuning) voor taken zoals voorspelling van zonnewind, segmentatie van actieve regio’s en EUV‑spectra.
IBM's and NASA's Surya AI model is designed to predict the next 'Carrington-class' solar storm - SiliconANGLEIBM's and NASA's Surya AI model is designed to predict the next 'Carrington-class' solar storm - SiliconANGLE |
De dataset: SuryaBench
Bij Surya hoort ook SuryaBench, een benchmark‑dataset van hoge resolutie met bewerkte SDO‑beelden over een compleet zonnecyclus (mei 2010 – juli 2024). De verzameling bevat vooraf verwerkte beelden en toevoegingen zoals correcties voor rotatie, belichting en degradatie. SuryaBench ondersteunt diverse taken: actieve regiendetectie, segmentatie, voorspelling van uitbarstingen, EUV‑spectra en zonne‑wind.
Surya: Foundation Model for HeliophysicsAbstract page for arXiv paper 2508.14112: Surya: Foundation Model for Heliophysics |
Waarom is dit belangrijk?
- Bescherming van technologie: Zonneuitbarstingen kunnen satellieten, GPS, luchtverkeer, elektriciteitsnetten en communicatie verstoren. Surya biedt tot twee uur voorsprong — cruciaal voor preventieve maatregelen.
- Open‑source voordeel: Door Surya open‑source beschikbaar te stellen via platforms zoals Hugging Face, GitHub en TerraTorch, kunnen wereldwijd onderzoekers en ontwikkelaars eraan bijdragen en toepassingen bouwen in verschillende sectoren.
- Wetenschappelijke vooruitgang: Surya helpt fundamenteel begrip van zonfysica te versnellen, van grote structuren tot fijne magnetische details.
|
IBM and NASA Release Groundbreaking Open-Source AI Model on Hugging Face to Predict Solar Weather and Help Protect Critical TechnologyThe first heliophysics AI foundation model trained on high resolution solar observation data offers insights into the Sun's dynamic surface, helping plan for solar weather that can disrupt technology |
Surya combineert geavanceerde AI met decennia aan zonnedata om een digitale blik op de toekomst van onze ster te onthullen. Door nauwkeurige, visuele en vroegtijdige voorspellingen mogelijk te maken, helpt het model de maatschappelijke kwetsbaarheid voor ruimteweer te verminderen — en wijst het de weg naar een nieuwe generatie ruimte-en klimaat-AI-modellen.
