Wie ooit door een tunnel reed, denkt zelden na over de gevaren die schuilgaan achter die veilige doorgang. Voor ingenieurs is dat anders. Iedere meter die geboord wordt, kan nieuwe verrassingen opleveren: broze rotsen, onverwachte waterstromen of instortingsgevaar. Lange tijd was het aan het scherpe oog en de ervaring van experts om in te schatten waar risico’s lagen. Maar die tijd verandert.
Researcher: We can build safer tunnels with artificial intelligenceEvery day, new tunnels are being built through rock across the country. The completed tunnels are safe, but the construction phase presents challenges. |
Van gevoel naar data
Bij het boren van tunnels verzamelen machines tegenwoordig duizenden meetpunten per minuut. Deze zogenaamde Measure While Drilling-data vertellen precies hoe hard of zacht de rots is, of er barsten zijn, en waar de boor meer weerstand ondervindt. Vroeger verdwenen die gegevens vaak in een archief. Nu leren algoritmes om ze realtime te analyseren, zodat ingenieurs al kunnen ingrijpen vóór er iets misgaat.
Het Noorse Geotechnical Institute werkt met machine learning-modellen die voorspellen waar versteviging nodig is. Het resultaat: minder ongelukken, lagere kosten en vooral meer veiligheid voor iedereen die ondergronds werkt.
Robots nemen de klus over
Maar boren is slechts het begin. Een tunnel moet daarna worden afgewerkt: kabels, verlichting en leidingen moeten worden geplaatst. Dat werk gebeurt meestal handmatig, diep onder de grond en in nauwe ruimtes. Het is zwaar, tijdrovend en gevaarlijk.
Daar komt ATRIS in beeld – een robot die dankzij AI zelf ziet waar beugels moeten komen, ze oppakt en bevestigt. In een proefproject bewees het systeem dat een groot deel van het afwerkproces volledig automatisch kan verlopen. Voor de arbeiders betekent dat minder gevaarlijke taken en meer tijd voor toezicht en kwaliteitscontrole.
Norwegian Road Tunnel Rolls Out AI-Powered Incident Detection -- Occupational Health & SafetyNorway enhances tunnel safety with AI-powered incident detection in Bergen’s Damsgård Tunnel, using advanced dual-vision cameras and deep learning for 24/7 monitoring |
Wakers in het donker
Veiligheid gaat verder dan de bouw alleen. In Noorwegen is de Damsgård-tunnel uitgerust met tachtig slimme camera’s die dag en nacht meekijken. Deze “dubbelziende” sensoren combineren gewone beelden met warmtebeelden, waardoor ze zelfs in rook of bij slechte verlichting incidenten kunnen detecteren.
Een stilstaand voertuig, een auto die in de verkeerde richting rijdt of de eerste tekenen van brand – de camera’s slaan meteen alarm. Waar oudere systemen zich vaak lieten misleiden door schaduwen of stof, begrijpen deze AI-oogjes de volledige scène. Minder valse meldingen en snellere hulp zijn het gevolg.
How a robotic and AI solution is transforming tunnel installation - Global Railway ReviewLee Bateson at Costain and Alan Worsley at Tunnel Engineering Services (UK) Ltd, share how integrating AI and data analytics could see the realisation of a fully automated system for tunnel services. |
Digitale bouwmeesters
Ook bij de voorbereiding speelt kunstmatige intelligentie een steeds grotere rol. Nieuwe modellen combineren digitale bouwtekeningen (BIM) met algoritmes die bijna feilloos voorspellen hoe de boor zal reageren op verschillende gesteenten. In tests bleek dat zulke modellen tot wel 98 procent nauwkeurig kunnen aangeven welke instellingen nodig zijn. Dat maakt het mogelijk om machines in realtime aan te passen en risico’s te beperken.
Een veilige toekomst onder de grond
Waar tunnels vroeger afhankelijk waren van ervaring en intuïtie, nemen data, robots en slimme camera’s nu steeds vaker het roer over. Ze helpen bij het boren, het afwerken én het bewaken. Het resultaat is een wereld waarin tunnels niet alleen sneller en efficiënter, maar vooral ook veiliger tot stand komen.
De reiziger die door een glanzend nieuwe tunnel rijdt, merkt er misschien niets van. Maar diep onder het asfalt waakt een leger van algoritmes en robots, die ervoor zorgen dat die rit veilig verloopt.
