Wanneer AI de ogen redt: Vroegtijdige behandeling bij keratoconus

Het begint vaak onschuldig. Jongvolwassenen merken dat hun zicht wazig wordt, dat brillen of lenzen niet meer lijken te helpen. Wat zij niet weten, is dat hun hoornvlies langzaam dunner en boller wordt. Deze aandoening heet keratoconus – een ziekte die ongemerkt kan leiden tot ernstig zichtverlies, soms zelfs tot de noodzaak van een hoornvliestransplantatie.

Het probleem van voorspellen

Oogartsen staan voor een dilemma. Niet elke patiënt met keratoconus verslechtert even snel. Voor de één volstaat regelmatig controleren, voor de ander is een snelle ingreep noodzakelijk. Tot nu toe was het vaak giswerk, waardoor sommige patiënten pas laat behandeld werden – met blijvende schade tot gevolg.

AI can spot which patients need treatment to prevent vision loss in young adults Researchers have successfully used artificial intelligence (AI) to predict which patients need treatment to stabilize their corneas and preserve their eyesight, in a study presented at the 43rd Congress of the European Society of Cataract and Refractive Surgeons (ESCRS).

Een nieuwe bondgenoot: Kunstmatige intelligentie

Onderzoekers in Londen besloten het anders aan te pakken. Met behulp van AI trainden ze een systeem dat oogscans en patiëntgegevens kan analyseren. Het doel: al bij het eerste onderzoek voorspellen wie een groot risico loopt op verergering van de ziekte.

De techniek maakt gebruik van OCT-beelden – gedetailleerde scans van het oog – gecombineerd met medische gegevens. Het algoritme werd gevoed met tienduizenden scans van duizenden patiënten en leerde patronen herkennen die voor het menselijk oog onzichtbaar zijn.

Een verbluffend resultaat

De uitkomst overtrof de verwachtingen. De AI kon vanaf het eerste consult al onderscheid maken tussen patiënten met hoog en laag risico.

• Ongeveer een derde bleek in aanmerking te komen voor vroege behandeling.
• Twee derde kon gerustgesteld worden en enkel opgevolgd blijven worden.

Wanneer ook de gegevens van een tweede bezoek werden meegenomen, steeg de nauwkeurigheid zelfs tot 90%.

Cross-linking: De behandeling die werkt

Wie tijdig wordt herkend als risicopatiënt kan behandeld worden met cross-linking. Daarbij wordt het hoornvlies verstevigd met UV-licht en vitamine B2. In meer dan 95% van de gevallen stopt dit de ziekte in haar sporen – op voorwaarde dat het vroeg genoeg gebeurt.

Minder zorgen, minder controles

De belofte van AI is duidelijk:

• Patiënten met laag risico hoeven niet meer eindeloos op controle te komen.
• Artsen kunnen hun tijd besteden aan wie het écht nodig heeft.
• De gezondheidszorg bespaart middelen en kan efficiënter werken.

Voor patiënten betekent dit vooral gemoedsrust: weten dat hun zicht veilig is of dat ze tijdig behandeld worden.

Wat nog moet gebeuren

Toch zijn er nog stappen nodig. Het huidige systeem is getest op één type oogscanapparaat. Onderzoekers willen nagaan of de methode ook werkt op andere toestellen. Bovendien moet de veiligheid gegarandeerd worden voordat de AI echt de kliniek in gaat.

De blik vooruit

De onderzoekers dromen groot. Ze werken aan nog krachtiger modellen, getraind op miljoenen oogscans. Niet alleen voor keratoconus, maar ook voor andere oogziekten en zelfs infecties. De toekomst waarin AI standaard artsen ondersteunt bij het redden van zicht lijkt dichterbij dan ooit.

Wat ooit begon als een onzichtbare en vaak laat ontdekte ziekte, krijgt nu een tegenstander van formaat. Met AI aan hun zijde kunnen artsen sneller ingrijpen, blindheid voorkomen en duizenden jonge levens veranderen.