Na de lancering van ChatGPT in november 2022 werd een opmerkelijke tegenstelling zichtbaar in de Verenigde Staten: vacatures daalden met ongeveer 30%, terwijl de aandelenmarkt met circa 70% steeg. Op het eerste gezicht lijkt het alsof kunstmatige intelligentie (AI) de banenmarkt ondermijnt en tegelijkertijd de beleggers verrijkt. Maar nader onderzoek wijst op een ingewikkelder beeld.
Since ChatGPT’s launch, jobs have shrunk and stocks have surged. But is AI really to blame? | MintSince ChatGPT launched in November 2022, the economy has seen a 70% surge in the S&P 500 but a 30% drop in job openings. Analysts suggest the decline is largely due to Federal Reserve policies rather than AI alone, complicating the narrative around economic impacts. |
Niet alleen AI: De rol van het monetaire beleid
De daling in het aantal openstaande vacatures valt namelijk samen met het moment waarop de Federal Reserve (Fed) haar rentestand begon op te trekken – in maart 2022, nog vóór de lancering van ChatGPT. Een toonaangevende econoom stelt dat het uiteindelijk niet primair AI is dat het banenaanbod doet kelderen, maar veeleer de renteverhogingen waardoor bedrijven minder snel mensen aannemen. Met andere woorden: de arbeidsmarktverzwakking is deels een gevolg van klassieke macro-economische factoren, niet uitsluitend van technologie.
De tech-zege en de investeerdersbonus
Tegelijkertijd floreerde de aandelenmarkt, met sterke baten voor bedrijven die zwaar inzetten op AI-technologieën. Volgens analyses waren AI-gerelateerde bedrijven verantwoordelijk voor het grootste deel van de winstgroei binnen de index S&P 500. Dit wijst op een dubbele dynamiek: aan de ene kant een gelimiteerde werkgelegenheid voor traditionele functies, aan de andere kant een concentratie van rijkdom bij tech-bedrijven en investeerders die AI omarmen.
Wellicht een voorbode van wat komt
Onderzoekers waarschuwen dat vooral jonge werknemers en starters de gevolgen merken. Zo daalde het aantal startersbanen in sommige landen met ruim 30% sinds 2022, in beroepen die sterk blootstaan aan AI. Tegelijkertijd blijkt uit studies dat de grootschalige jobvernietiging door AI vooralsnog geen universele realiteit is: de arbeidsmarkt kent veel factoren, en technologie-effecten zijn heterogeen.
|
Number of new UK entry-level jobs has dived since ChatGPT launch – researchVacancies for graduate jobs, apprenticeships, internships and junior jobs with no degree requirement have dropped 32%, Adzuna finds |
Wat betekent dit voor de werknemer van morgen?
Voor professionals betekent dit dat zij hun vakmanschap moeten verrijken met vaardigheden waarin menselijke oordeelsvorming, creativiteit en emotionele intelligentie een rol spelen — domeinen waar AI nog niet leidend is. Tegelijk is het steeds belangrijker te begrijpen welke externe factoren (zoals rente, regulering, globalisering) de arbeidsmarkt vormgeven.Voor beleidsmakers is het de opgave om niet blind te varen op het narratief “AI verliest banen”, maar om een brede visie te hanteren waarin technologie, macro-economisch beleid en sociale transitie samenkomen.
Kortom: de koppeling tussen de opkomst van AI en het krimpende aantal vacatures is niet causaal in één richting. De statistieken wijzen er eerder op dat meerdere krachten – waaronder monetaire verkrapping – het banenlandschap hervormen. Wie vooruit wil kijken, doet er goed aan de nuance te omarmen: AI is zeker een factor, maar niet de enige motor. De uitdaging is hoe mens, werk én kapitaal zich in deze nieuwe realiteit verhouden.
|
Has the AI jobs bloodbath finally arrived?There has been much wallowing over news that Amazon and UPS have each just cut 14,000 jobs and replaced then with AI |
