Rechtszaak rond generatieve AI: Veel ophef, weinig duidelijkheid

In de Britse rechtszaal werd deze week een spraakmakende uitspraak gedaan in de zaak tussen Getty Images en Stability AI, die het spanningsveld belicht tussen creatieve makers en de opmars van generatieve kunstmatige intelligentie.

De kern van de zaak

Getty Images, een wereldwijde speler op het gebied van stock- en redactionele beelden, beschuldigde Stability AI ervan miljoenen foto’s zonder toestemming te hebben gebruikt om hun AI-beeldgenerator Stable Diffusion te trainen. Volgens Getty werd daarbij systematisch inbreuk gemaakt op auteurs­ en merken­rechten. De Britse High Court oordeelde dat de zaak grotendeels uit de lucht viel: de belangrijkste auteurs­rechtclaim werd ingetrokken tijdens het proces, omdat er onvoldoende bewijs was dat training had plaatsgevonden in het Verenigd Koninkrijk. 

AI firm wins high court ruling after photo agency’s copyright claim Ruling in case brought by Getty Images against Stability AI is seen as a blow to copyright owners

Wat werd wel en niet beslist

De rechter stelde dat de AI-generator geen direct opgeslagen kopieën bevat van Getty’s beschermde werken en dat er dus geen sprake is van secundaire auteursrechtinbreuk zoals Getty die had voorgesteld. Wel oordeelde de rechtbank dat sprake was van beperkte merkenrechtinbreuk – sommige door Stable Diffusion gegenereerde beelden droegen watermerken van Getty of leken daarop. Maar de omvang van die inbreuk werd door de rechter als “extreem beperkt” omschreven.

Impact op de creatieve sector en AI-wereld

Hoewel Stability AI zich in ruime zin als winnaar kan beschouwen, is het oordeel verre van een vrije baan voor AI-ontwikkelaars. Juristen wijzen erop dat de uitspraak duidelijk laat zien dat er wel een intellectueel eigendomsrechtelijke grens is, maar dat veel van de kernvragen rond training van AI-modellen met auteursrechtelijk beschermd materiaal onbeslist blijven. Voor Getty en andere creatieve makers is dit resultaat teleurstellend: “Zelfs goed gefinancierde bedrijven zoals Getty Images lopen aan tegen enorme problemen bij het beschermen van hun werk,” zei Getty in een verklaring. 

Waarom dit relevant is

• Deze uitspraak fungeert als een testgeval: hoe ver mogen AI-modellen gaan in het gebruik van bestaande werken zonder expliciete licentie?
• Het is een dashboardsignaal voor beleidsmakers: de wetgeving loopt achter op de technologische realiteit, vooral als het gaat om internationale training en gebruik van AI-modellen.
• Voor de creatieve industrie is het een wake-upcall dat traditionele auteursrechtconstructies mogelijk niet volstaan om nieuwe vormen van digitale verwerkende technologie op te vangen.
• Voor AI-bedrijven geldt: hoewel er voorlopig geen brede auteursrechtveroordeling komt, blijft voorzichtigheid geboden — modellen die watermerken reproduceren of sterk afhankelijk zijn van specifieke databronnen riskeren alsnog claims.

Wat blijft open

De uitspraak laat vele vragen liggen:

• Of en onder welke omstandigheden het trainen van AI-modellen op auteursrechtelijk beschermde beelden zonder toestemming wél inbreuk is.
• Hoe de wet moet omgaan met “modelgewichten” – het abstracte resultaat van training – en of die kunnen worden gezien als “kopieën”.
• In hoeverre internationale trainingslocaties (bijv. servers buiten het VK) de jurisdictie of aansprakelijkheid beïnvloeden.
• Hoe wetgevers en regulatoren adequaat kunnen reageren om zowel innovatie in AI mogelijk te maken als creatieve rechten te beschermen.

Hoewel Getty Images een gedeeltelijke overwinning behaalde op het gebied van merkenrecht, verliet het gros van haar auteursrechtclaims de rechtszaal zonder succes. Het vonnis markeert hiermee géén triomf voor de creatieve industrie, maar eerder een tussenstation in een veel bredere juridische en ethische discussie over generatieve AI. De uitspraak onderstreept dat de grensvakken van auteurs- en merkenrecht, AI-training en internationale datafloren voorlopig nog grotendeels onverkend terrein zijn.