De Europese Commissie (EC) stelt belangrijke wijzigingen voor in zowel de privacywetgeving als de AI-regels van de General Data Protection Regulation (GDPR) en de Artificial Intelligence Act. Volgens critici komt hiermee de bescherming van persoonsgegevens in het geding, terwijl beleidsmakers juist inzetten op het verminderen van regels om de groei van kunstmatige intelligentie in Europa te stimuleren.
EU set to water down landmark AI act after Big Tech pressureCommission proposes pauses to provisions in digital rule book |
De krachtmeting: Privacy versus innovatie
Brussel staat op het punt een omvangrijke herziening van zijn digitale wetgevingskader aan te vragen. De voorgestelde wijzigingen hebben als doel overlappingen tussen de GDPR, de e-Privacy-richtlijn en de AI-wetgeving terug te dringen. Hierbij staat de ontwikkeling van AI-systemen centraal — onderzoekers, start-ups en techgiganten worden steeds vaker beschouwd als motoren van economische groei.
EU set to relax data protection rules to boost AI growth - SiliconANGLEEU set to relax data protection rules to boost AI growth - SiliconANGLE |
Tegelijkertijd waarschuwen privacyvoorvechters dat deze versoepeling neerkomt op een sluipende erosie van fundamentele rechten: “a death by a thousand cuts”, zoals de Oostenrijkse organisatie NOYB het samenvatte.
|
EU could water down AI Act amid pressure from Trump and big techEuropean Commission confirms reports it is looking at postponing parts of landmark legislation |
Wat staat er concreet op het spel?
- Het voorstel voorziet erin dat technologiebedrijven zoals Google, Meta Platforms of OpenAI gegevens van Europeanen mogen gebruiken voor AI-training op basis van het zogenaamde ‘legitiem belang’. Dit ondermijnt volgens critici precedenten uit eerdere jurisprudentie.
- Verder overweegt de Commissie vrijstellingen toe te staan voor de verwerking van zogenaamde ‘gevoelige’ persoonsgegevens (zoals gezondheid, etniciteit, politieke overtuiging) als dit “niet onevenredig” zou zijn voor AI-ontwikkeling.
- Uitstel of versoepeling van de toepassing van de AI-wetgeving wordt eveneens besproken, onder druk vanuit de VS en grote techbedrijven.
Major privacy laws - including GDPR - could be downgraded to try and boost AI growth and cut red tapeCould the EU rewrite GDPR to boost AI development? |
Motieven achter de strategie
De Europese uitvoerende macht onderkent dat Europa in de mondiale AI-wedloop wil meekomen met de VS en China. Het argument luidt dat excessieve regulering de innovatie zou afremmen en het continent competitief zou benadelen.
Bovendien groeit de druk vanuit de Amerikaanse regering — onder meer onder het leiderschap van Donald Trump — naar verlaging van handelsbarrières en naar soepelere regels voor Amerikaanse techspelers in Europa.
Big Tech’s Grip: How Pressure is Reshaping Europe’s AI RulesThe European Union is considering diluting its landmark AI Act under pressure from Big Tech and the U.S., proposing grace periods and exemptions to foster innovation. This could benefit companies like Meta and Apple but risks weakening ethical safeguards, as reported by sources including the Financial Times and Reuters. |
Reacties uit het veld
Privacy- en burgerrechtenorganisaties slagen alarmbellen: zij vrezen dat de grondslagen van de GDPR — zoals beperkte dataverwerking en toestemmingplicht — worden uitgehold.
Aan de andere kant reageren bedrijfsvertegenwoordigers positief: zij pleiten voor duidelijkere, eenvoudigere regels en een langere overgangsperiode voor naleving om innovatie niet te verstikken.
Gevolgen voor de praktijk
Voor Europese bedrijven én internationale techbedrijven betekent dit een mogelijke verschuiving in de spelregels:
- AI-ontwikkeling kan sneller gaan door minder strikte databeperkingen.
- Tegelijk neemt het compliancerisico toe op het gebied van persoonsgegevens en toezicht.
- Voor gebruikers betekent het: minder privacybescherming, mogelijk meer dataverwerking achter de schermen.
Wat komt er nu?
De voorstellen worden in november 2025 besproken als onderdeel van een ‘digital omnibus’ pakket. Indienen, onderhandelen met de Europese Parlement en de lidstaten, en definitieve vaststelling — het proces kan maanden tot jaren duren. Bestuurders benadrukken dat de kern van de AI-wetgeving ongewijzigd blijft, ondanks het mogelijke uitstel of versoepeling.
Met deze manoeuvre zet Europa een stevige stap: kiezen voor technologische voorsprong ten koste van onderdelen van dataprivacy. De uitkomst zal bepalend zijn voor de Europese digitale soevereiniteit — en zal het spanningsveld tussen innovatie en grondrechten opnieuw scherp in beeld zetten.
