Wanneer de feestdagen dichterbij komen en retailers zich klaarmaken voor piek-inkopen, duikt een nieuwe dreiging op: AI-gestuurde oplichting via “bots” en deepfakes. Wat oorspronkelijk straalt als een technologische upgrade voor klantenservice, verandert in een kat-en-muisspel met enorme financiële gevolgen.
Waarom retailers plots massaal getroffen worden
Volgens data van detectiespecialist Pindrop is ongeveer 30% van alle fraude-pogingen richting grote retailers nu het werk van door AI gegenereerde bots. Deze bots bellen klantenservicecentra, doen zich voor als klanten — soms met naam, ordernummer en de laatste cijfers van een telefoonnummer — en vragen om terugbetalingen wegens zogezegde verloren bestellingen.
Bij één grote retailer alleen al gaat het om meer dan 1.000 AI-gemaakte oproepen per dag.
Een fragment van zo’n call — gedeeld met de pers — illustreert de misleiding: de stem klinkt een beetje houterig en robotachtig, reageert niet op vragen, maar bevat toch voldoende overtuigende data om een terugbetaling door te voeren.
Niet enkel bedrijven, ook consumenten worden misleid
De dreiging blijft niet beperkt tot call-centers. Cybercriminelen gebruiken dezelfde AI-technieken om consumenten rechtstreeks te benaderen: via sociale media, met nep-advertenties en fake “exclusieve” aanbiedingen of kortingen.
Sommige campagnes gaan zelfs zo ver dat ze valse beroemdheden laten “promoten” — met deepfake video’s of stemmen — om de geloofwaardigheid te versterken.
Volgens experts is de verleiding groot, zeker in een periode waarin veel mensen op zoek zijn naar cadeaus of koopjes. En de snelheid waarmee generatieve AI evolueert, maakt deze nepacties steeds overtuigender.
Waarom deze aanpak nu piekt
- Volume & automatisering: met AI kunnen criminelen op grote schaal en vlak voor het hoogseizoen honderden tot duizenden calls per dag genereren — iets wat vroeger veel meer manuele input vereiste.
- Gebrek aan menselijke controle: veel call-centers zijn opgezet om “echte” klanten te helpen, en automatische controles – zeker bij returns of refund-verzoeken — zijn vaak minimaal. Daardoor glipt een bot makkelijker door de mazen van het net.
- Verleiding & urgentie bij consumenten: sociale media vol met ‘deal van de dag’, nepadvertenties en “beperkte voorraad” zorgen ervoor dat mensen sneller op impuls reageren — precies waar criminelen op mikken.
Wat kopers en retailers kunnen doen om zich te wapenen
- Verifieer aanbiedingen altijd via de officiële website van de retailer — en niet via links uit social-media of e-mails.
- Let op bij calls met refund-verzoeken: als de stem houterig klinkt, niet ingaat op vragen, of meteen om geld vraagt — al is de “klantgegevens” correct — wees extra alert.
- Beschouw sociale media-deals kritisch: twijfel bij ‘te mooi om waar te zijn’ aanbiedingen, vooral als ze via “celebrity-endorsements” gepromoot worden.
- Retailers hebben nood aan extra verificatieprocessen: automatisatie van terugbetalingen maakt fraude makkelijk; meer menselijke check of extra authenticatie (bestelnummers, accountgegevens, etc.) kan helpen.
Waarom dit een gevaar is dat structureel groter wordt
De recente golf van AI-fraude toont hoe generatieve technologie niet alleen voor “coole features” zorgt in e-commerce — maar ook een krachtig wapen is voor criminelen. Zodra de rest van het seizoen verloopt onder budgetdruk, stijgende inflatie en koopgedrag dat kritisch wordt afgemeten, wordt elke euro extra cruciaal. Die kwetsbaarheid wordt nu uitgebuit.
Door de combinatie van massa-automatisering, psychologische druk en technische verfijning, vormt deze evolutie misschien wel de grootste transformatie sinds de opkomst van phishing en fake-emails.
