Wanneer auteurschap botst met kunstmatige intelligentie
In een nieuwe juridische confrontatie staat de wereld van kunstmatige intelligentie opnieuw in de schijnwerpers. John Carreyrou, onderzoeksjournalist bij The New York Times en auteur van de bestseller Bad Blood, heeft op 22 december 2025 een rechtszaak aangespannen tegen enkele van de grootste spelers in de AI-industrie — waaronder Google, OpenAI en Elon Musk’s xAI. Samen met vijf andere auteurs klaagt hij de techgiganten aan wegens vermeend ongeoorloofd gebruik van hun boeken om de grote taalmodellen (LLM’s) te trainen die deze bedrijven gebruiken voor hun chatbot-technologie.
Beschuldigingen: ‘Gepirateerde’ boeken als AI-voer
Volgens de aanklacht gebruikten de AI-bedrijven de auteurs’ copyright-beschermde boeken zonder toestemming om LLM’s te trainen die aan de basis liggen van chatbots zoals ChatGPT en Bard. De eisers stellen dat dit een grove schending is van intellectuele-eigendomrechten en dat de techbedrijven profiteren van het creatieve werk van schrijvers zonder passende compensatie — een discussie die al maanden het juridische en technologische debat over AI-training domineert.
New York Times reporter sues Google, xAI, OpenAI over chatbot training - The Economic TimesInvestigative journalist John Carreyrou has sued major AI companies, alleging they used copyrighted books without permission to train chatbots. The case names firms including OpenAI, Google, Meta, Anthropic, Perplexity and Elon Musks xAI. The writers rejected a class action route, arguing settlements undervalue individual copyright claims. |
Opvallend is dat de groep ervoor koos geen class action-procedure te starten. Volgens de auteurs zou dat hun individuele claims verzwakken, waardoor bedrijven mogelijk veel lagere schikkingsbedragen kunnen betalen dan de wettelijke maxima per werk.
Eerstvolgende rechtszaak met groot bereik
Deze rechtszaak is een van de meest zichtbare juridische stappen tot nu toe tegen AI-trainingspraktijken en is de eerste die xAI — het AI-bedrijf van Elon Musk — als gedaagde noemt. Naast Google en OpenAI staan ook Meta Platforms, Anthropic en het AI-zoekbedrijf Perplexity vermeld in de klacht.
De zaak valt binnen een bredere golf van juridische stappen door schrijvers, nieuwsorganisaties en andere rechthebbenden die zich verzetten tegen wat zij zien als onbetwiste en schadelijke AI-praktijken. Eerder dit jaar bereikten auteurs bijvoorbeeld al een hoge schikking met Anthropic — een voorbode van de groeiende krachtmeting tussen creatieve sectoren en technologiebedrijven.
Reporter sues Google, xAI, OpenAI over chatbot trainingA group of writers have banded together to sue AI companies for pirating their work to feed into... |
De bredere context: AI, auteursrecht en fair use
Achter de schermen woedt een complex juridisch debat over wat AI-training rechtvaardigt en wat niet. Techbedrijven betogen vaak dat het gebruik van materialen voor modeltraining valt onder fair use, een doctrine in het Amerikaans auteursrecht die transformatieve toepassingen kan toestaan. Ze zijn van mening dat AI-modellen geen exacte kopieën maken, maar eerder patronen leren en nieuwe output genereren. OpenAI
Critici, waaronder Carreyrou en zijn medeklaagsters en –klagers, beargumenteren echter dat AI-giganten structureel gecrawlde content incasseren zonder redelijke vergoeding, wat volgens hen creatieve economische schade veroorzaakt en de rechten van auteurs ondermijnt.
Waarom deze zaak telt
Deze rechtszaak heeft potentieel grote implicaties voor de toekomst van AI-ontwikkeling. Als de eisen van de auteurs worden ingewilligd, kan dat de manier waarop AI-bedrijven trainen en betalen voor gegevens drastisch veranderen — mogelijk zelfs het einde betekenen van vrij gebruik van grote datasets uit boeken, artikelen en ander auteursrechtelijk beschermd materiaal.
Voor de journalistieke wereld bevestigt het bovendien de groeiende spanning tussen klassieke media-instituten en de disruptieve technologieën die hun eigen fundamenten uitdagen.
