Wetenschappers en restauratoren zetten kunstmatige intelligentie in om de duizenden stukjes van een door aardbevingen verbrijzelde renaissanceschildering opnieuw samen te stellen.
Het verloren fresco van Assisi
In de Basilica di San Francesco in Assisi hangt een van de meest iconische fresco’s uit de vroege Italiaanse renaissance — of liever: wat er nog over is. Het werk van Cimabue, dat ooit de gewelfde plafondcipiers sierde met de vier evangelisten, werd bijna dertig jaar geleden veranderd in een puinhoop van ongeveer 120.000 fragmenten toen krachtige aardbevingen het gebouw zwaar beschadigden.
Van de vier segmenten konden drie weer redelijk worden gereconstrueerd, maar het deel met de evangelist Matteüsverging volledig tot minuscule stukken, te klein om met traditionele methodes zinnig bijeen te brengen.
AI als restauratiepartner
Nu zijn Italiaanse experts, onder leiding van de Galleria Nazionale dell’Umbria en de technische universiteit van Perugia, een pioniersproject gestart: ze willen onderzoeken of kunstmatige intelligentie het enorme mozaïek van brokstukken kan analyseren, herkennen en klasseren om een reconstructie mogelijk te maken – iets wat eerder ondenkbaar was.
|
AI helps to reconstruct Cimabue basilica masterpiece shattered by earthquakesAssisi fresco celebrated by Giorgia Meloni was reduced to tiny fragments in 1997 |
Het plan is gebaseerd op de combinatie van fragmentvorm, kleurpatronen en een hogeresolutief voor-aardbeving-fotoarchief van het plafond, zodat algoritmes kunnen proberen hoe de puzzelstukjes bij elkaar horen.
Hoe ziet de technologie eruit?
Het team werkt met ongeveer vijftien specialisten van verschillende instellingen, met een studie die naar verwachting minstens zes maanden duurt. Ze onderzoeken of bestaande AI-systemen kunnen worden aangepast of dat er maatwerk nodig is. Uiteindelijk blijven het de restauratoren zelf die de daadwerkelijke reconstructie zullen uitvoeren.
Terwijl dat onderzoekswerk voortduurt, is er al een creatieve tussentijdse oplossing: samen met het Florence-based imaging-bedrijf Ikare hebben de onderzoekers een digitale projectie gecreëerd die de ontbrekende sectie op het plafondbenadrukt met behulp van een 3D-weergave op basis van oude fotografie.
Kunst, technologie en cultureel erfgoed
Deze poging om een bijna verloren kunstwerk met behulp van AI te herstellen illustreert een bredere trend waarin kunstmatige intelligentie en erfgoedrestauratie samenkomen. Vergelijkbare projecten — zoals het gebruik van AI en robots om beschadigde fresco’s in Pompeii weer samen te stellen — tonen hoe technologie kan bijdragen aan het terugwinnen van eeuwenoude visuele geschiedenis zonder eeuwenlang handwerk met pincet en lijm.
RePAIR brings Pompeii's frescoes back to life » Lamarr NewsThe European research project RePAIR – Reconstructing the Past combines robotics, AI, and computer vision to reconstruct ancient frescoes from Pompeii using an AI-supported method that digitally analyzes the fragments, identifies matching pieces, and reassembles them using a sensitive two-armed robot. |
Of deze AI-gestuurde aanpak uiteindelijk zal leiden tot een perfecte reconstructie van Cimabue’s fresco, is nog onzeker. Maar het idee alleen al markeert een fascinerende kruising tussen wetenschap en kunst, tussen algoritmen en esthetiek — en herinnert ons eraan dat zelfs eeuwenoude meesterwerken een nieuwe toekomst kunnen krijgen door middel van digitale innovatie.
