Hoe woorden schaamte creëren en slachtoffers doen zwijgen
Romantische fraude groeit wereldwijd razendsnel, maar volgens experts ligt een groot deel van het probleem niet alleen bij criminelen — ook bij de manier waarop we erover praten. De woorden die media, banken en zelfs vrienden gebruiken, bepalen mee of slachtoffers zich uitspreken… of in stilte blijven lijden.
|
How to talk about romance fraud without blameRomance scam or romance fraud? See why the wording matters, how victim-blaming spreads, and how clearer language can prevent losses and support victims. |
Geen “oplichting”, maar doelbewuste fraude
Romantische fraude wordt vaak weggezet als een “scam” of een simpele oplichting. Maar volgens criminologe en taalkundige Elisabeth Carter is dat een gevaarlijke onderschatting.
Deze vorm van fraude is geen toevallige misleiding, maar een georganiseerd en doelgericht misdrijf, waarbij criminelen systematisch vertrouwen opbouwen en misbruiken.
Door het woordgebruik te bagatelliseren, ontstaat een verkeerd beeld: Alsof slachtoffers gewoon “domme fouten” maken. In werkelijkheid gaat het om psychologische manipulatie die maanden kan duren en sterk lijkt op emotioneel misbruik.
Hoe taal slachtoffers onzichtbaar maakt
Uit onderzoek blijkt dat termen zoals “erin trappen” of “vallen voor een scam” impliceren dat het slachtoffer zelf schuld draagt.
Dat heeft verstrekkende gevolgen:
- Slachtoffers voelen zich beschaamd
- Ze melden fraude minder snel
- Financiële schade blijft verborgen
En dat is geen klein probleem. Jaarlijks verliezen mensen wereldwijd miljarden aan romantische fraude en het echte cijfer ligt vermoedelijk nog veel hoger omdat veel gevallen nooit worden gemeld.
Hoe fraudeurs vertrouwen bouwen
Romantische fraudeurs werken zelden snel. Ze investeren tijd:
- Ze creëren overtuigende valse identiteiten
- Ze bouwen emotionele connecties op
- Ze spelen in op vertrouwen en empathie
Deze strategie maakt het moeilijk om signalen te herkennen. Slachtoffers voelen zich vaak betrokken in een “echte” relatie, waardoor geld vragen logisch lijkt binnen die context.
Met de opkomst van AI wordt dit nog complexer: Deepfake video’s, stemklonen en geautomatiseerde chats maken de illusie sterker dan ooit.
“Wees waakzaam” is geen oplossing
Veel campagnes focussen op simpele tips zoals “let op” of “wees voorzichtig”. Maar volgens experts schiet dat tekort.
Romantische fraude is geen impulsieve fout: Het is een proces van langdurige manipulatie.
Wanneer communicatie te veel nadruk legt op individuele verantwoordelijkheid, versterkt dat opnieuw het schuldgevoel bij slachtoffers.
Van schuld naar begrip
De oplossing begint bij taal. Experts pleiten voor:
- Consistent gebruik van het woord “fraude”
- Vermijden van schuldinducerende termen
- Meer nadruk op daders en systemen, niet op slachtoffers
Belangrijker nog: Communicatie moet tonen hoe fraudeurs te werk gaan, zodat mensen manipulatie herkennen zonder zichzelf te verwijten.
Zoals ook overheidsinstanties benadrukken: Slachtoffer worden van romantische fraude is geen teken van zwakte, maar het gevolg van geavanceerde en doelbewuste manipulatie.
Waarom praten levens kan redden
Meer dan de helft van de slachtoffers meldt romantische fraude niet — vooral uit schaamte.
Door het gesprek te veranderen, kan dat patroon doorbroken worden. Minder schuld, meer begrip. Minder stigma, meer transparantie.
Want pas wanneer slachtoffers zich veilig voelen om te spreken, kan de strijd tegen deze vorm van fraude echt gewonnen worden.
