Het Vaticaan betreedt het tijdperk van kunstmatige intelligentie
In Vaticaanstad kreeg kunstmatige intelligentie plots een plaats aan een eeuwenoude tafel. Paus Leo XIV publiceerde op 25 mei 2026 zijn encycliek Magnifica humanitas: On safeguarding the human person in the time of artificial Intelligence. Naar aanleiding daarvan werd Chris Olah, medeoprichter van Anthropic, uitgenodigd om te spreken bij de voorstelling van het document. Zijn boodschap was opmerkelijk eerlijk: AI-bedrijven mogen dan bouwen aan de toekomst, maar ze mogen die toekomst niet alleen bepalen.
Anthropic co-founder Chris Olah's remarks on Pope Leo XIV's encyclical "Magnifica humanitas"The full text of Chris Olah's remarks on the Pope's encyclical on AI |
Een technoloog die waarschuwt voor zijn eigen sector
Olah begon niet met triomf, maar met nederigheid. Hij erkende dat elk toonaangevend AI-lab, ook Anthropic, werkt binnen krachten die goede bedoelingen kunnen ondermijnen: commerciële druk, geopolitieke concurrentie, ambitie en prestige. Precies daarom, stelde hij, zijn er stemmen van buiten de AI-industrie nodig.
Volgens hem heeft de wereld kritische waarnemers nodig die niet gevangen zitten in de logica van marktaandeel, snelheid en technologische wedloop. Religieuze gemeenschappen, academici, overheden, burgerorganisaties en filosofen kunnen volgens Olah helpen om AI niet alleen krachtiger, maar ook menswaardiger te maken.
AI is geen brug, maar iets dat groeit uit menselijke taal
Een van de sterkste ideeën in zijn toespraak is dat AI-systemen niet gebouwd worden zoals een brug of een vliegtuig. Een vliegtuig is ontworpen onderdeel per onderdeel. Een AI-model wordt eerder “gekweekt” op basis van enorme hoeveelheden menselijke taal, cultuur, redeneringen en verbeelding.
Daarom zijn deze systemen volgens Olah tegelijk technisch én diep menselijk. Ze zijn gemaakt uit onze woorden, onze denkpatronen en onze verhalen. Dat maakt ze niet simpelweg machines, maar nieuwe digitale gesprekspartners met een karakter dat door mensen wordt gevormd.
Drie morele vragen die groter zijn dan Silicon Valley
Olah schoof drie grote vragen naar voren waarin de stem van de Kerk en andere morele tradities volgens hem belangrijk is.
1. Wat gebeurt er met de armen als AI werk verdringt?
Hij waarschuwde dat AI op grote schaal menselijke arbeid kan vervangen. Als dat gebeurt, wordt de zorg voor wie werk verliest een historische morele opdracht. Maar hij ging nog verder: de ontwikkeling van AI is vandaag geconcentreerd in rijke landen. De moeilijkste vraag is dus niet alleen wie zijn baan verliest, maar ook wie wereldwijd zal delen in de winst.
2. Hoe ziet menselijk floreren eruit in een AI-tijdperk?
Olah stelde dat ouders zich nu al zorgen maken over de geestelijke ontwikkeling van hun kinderen en werknemers over hun toekomst. Zulke vragen kunnen niet uitsluitend door laboratoria worden beantwoord. Ze raken aan gezin, onderwijs, waardigheid, zingeving en gemeenschap.
3. Wat zijn AI-modellen eigenlijk?
Als onderzoeker naar de interne werking van AI-modellen zei Olah dat zijn team structuren aantreft die soms verrassend dicht in de buurt komen van menselijke neurologische patronen. Hij sprak over aanwijzingen voor introspectie en interne toestanden die functioneel lijken op vreugde, angst, voldoening of ongemak. Hij beweerde niet dat AI werkelijk voelt zoals mensen, maar benadrukte wel dat dit blijvende reflectie vereist.
De pauselijke encycliek als morele tegenkracht
De encycliek Magnifica humanitas wordt door Olah gelezen als een oproep tot onderscheiding: niet panikeren, maar ook niet blind vooruitstormen. In zijn visie is dit geen religieuze voetnoot bij een technologisch debat, maar een noodzakelijk tegengewicht.
AI gaat volgens hem niet alleen over programmeercode. Het gaat over macht, arbeid, armoede, opvoeding, karakter, verantwoordelijkheid en de vraag wat het betekent om mens te blijven in een wereld waarin machines steeds menselijker lijken te spreken.
Een begin, geen eindpunt
Olah sloot af met een oproep aan de wereld buiten de AI-labs. Hij vroeg om betrokken critici, morele stemmen en instellingen die de sector durven aanspreken wanneer ze tekortschiet. Voor hem is de ontmoeting tussen Anthropic en het Vaticaan geen eindconclusie, maar het begin van een bredere samenwerking tussen bouwers van technologie en hoeders van menselijkheid.
De kern van zijn boodschap is helder: de toekomst van AI mag niet alleen geschreven worden door wie de modellen traint. Ze moet ook worden bewaakt door wie nadenkt over de mens.
