Jonge juristen omarmen AI, maar de gevestigde orde houdt vast aan papier. De discussie over de rol van AI in de rechtszaal laait op.
De kloof tussen generaties: AI versus papieren dossiers
Een stagiair op een advocatenkantoor in India stelde voor om ChatGPT in te zetten voor het analyseren van getuigenverklaringen. Wat hij kreeg? Geen AI-tool, maar een stapel papieren documenten. Dit incident, dat viraal ging op sociale media, legt een pijnlijk contrast bloot tussen de technologische verwachtingen van jonge juridische professionals en de terughoudendheid van hun meer ervaren collega’s.
In een wereld waar AI steeds vaker wordt ingezet voor juridisch onderzoek, documentanalyse en contractautomatisering, lijken sommige advocatenkantoren vast te houden aan ouderwetse werkwijzen. De stagiair verwoordde het treffend: “Ik wilde AI gebruiken om tijd te besparen, maar kreeg een handboek van de vorige eeuw.”
Eerst de advocaten ontslaan?
Een prikkelend essay in een Californische krant ging zelfs nog een stap verder: als we kosten willen besparen, waarom beginnen we dan niet met het ontslaan van advocaten? De auteur schetste een toekomst waarin kunstmatige intelligentie taken zoals geschilbeslechting, contractanalyse en zelfs onderhandeling effectiever en objectiever kan uitvoeren dan mensen.
De kritiek richt zich niet alleen op inefficiëntie, maar ook op toegankelijkheid. Volgens de auteur houdt het juridische systeem zichzelf kunstmatig complex, deels om de rol van de advocaat te rechtvaardigen. Met AI zouden juridische diensten veel toegankelijker en betaalbaarder kunnen worden voor de gemiddelde burger.
Efficiëntie of ethische afgrond?
Toch is niet iedereen overtuigd van de zegeningen van AI in de rechtspraak. Critici waarschuwen voor het risico van bias in algoritmen, gebrek aan empathie, en het ontbreken van menselijk oordeel – eigenschappen die essentieel zijn in gevoelige zaken zoals familie- of strafrecht. Bovendien is er vrees dat de inzet van AI ten koste gaat van startersfuncties, stages en leertrajecten in de sector.
AI als assistent, niet als advocaat
Wat beide verhalen illustreren, is dat AI in de juridische wereld onvermijdelijk terrein wint – maar dat het debat over de rol van de mens in dit proces nog volop woedt. Vooralsnog lijkt de meest haalbare middenweg die van samenwerking: AI als slimme assistent, niet als vervanger van de advocaat.
De stagiair uit het virale verhaal heeft inmiddels zijn papieren doorgenomen, maar blijft geloven in de toekomst van AI in de rechtszaal: “Niet om advocaten te vervangen, maar om hen beter te maken.”
Conclusie: De juridische wereld staat ook op een kruispunt.
Terwijl jonge juristen klaarstaan om technologie te omarmen, houden veel kantoren vast aan vertrouwde processen. De vraag is niet of AI de sector zal veranderen, maar hoe snel – en of de beroepsgroep meebeweegt of wordt ingehaald.