In de 19de eeuw zag de komst van de spoorwegen het de economie transformeren, ons werk radicaal anders maken en de politiek op zijn kop zetten. Klinkt bekend? Vandaag staat de wereld mogelijk opnieuw aan de vooravond van zo’n omwenteling — ditmaal door kunstmatige intelligentie (AI). Volgens auteur Derek Thompson bevindt de technologie zich in een soort zelfde stadium als de transcontinentale spoorwegen in de Verenigde Staten: risicovol, grootschalig en potentieel geschiedenis veranderend.
AI Could Be the Railroad of the 21st Century. Brace Yourself.Bubbles. Greed. Technology that forever changes the way we work and live. The history of the 19th century transcontinentals can tell us a lot about the state of AI. |
De parallellen tussen spoorwegen en AI
Thompson bespreekt een gesprek met historicus Richard White waarin ze de bouw van de grote spoorlijnen in de 19e eeuw vergelijken met de huidige opbouw van AI-infrastructuur.
Wat valt op?
- De spoorwegen veranderden ons besef van tijd en afstand — door snelheid en bereik werden geografische grenzen anders beleefd.
- Ze leidden tot nieuwe vormen van werkorganisatie: grotere bedrijven, managementlagen, moderne kapitalistische structuren.
- Ze transformeerden politiek en economie: lobby’s, staatssteun, crises en enorme investeringsstromen. En vandaag zien we iets soortgelijks met AI-investeringen, infrastructuur (zoals datacentra), markten die overspannen raken, en potentiële bubbels.
Waarom het spannend – en waarom het waarschuwend is
De auteur wijst erop dat de spoorwegen — hoe succesvol ook — gepaard gingen met diepe mislukkingen: faillissementen, beursschokken, milieu- en sociale schade. Tegelijkertijd is de AI-sector nu al een centrale pijler van de economie: aandeelmarkten stijgen, investeringen lopen hoog, nieuwe infrastructuur wordt gebouwd — net zoals de spoorwegen dat deden. Maar er is een verschil: waar de spoorwegen vaak met grote schulden werden gebouwd, is veel van de AI-bouw in de privé-sector begonnen met eigen middelen. Toch waarschuwt Thompson: er is nu sprake van een omslag — schulden nemen toe, wat doet denken aan een klassieke bubbel.
Met de opkomst van AI betreedt de mensheid mogelijk een nieuw tijdperk — een waarin technologie niet alleen versnelt, maar onze manier van werken, reizen en leven opnieuw definieert. Net zoals de spoorwegen in de 19e eeuw fungeren als metafoor voor groei én waarschuwing, zo biedt AI vandaag zowel een sprong voorwaarts als een spiegel van mogelijke valkuilen. Het is tijd om ons voor te bereiden.
