Het is herfst — het seizoen van nevels, rijpe vruchten en keuzestress rond de universiteit. In zowel het Verenigd Koninkrijk als de Verenigde Staten zitten tieners in de knoop: welke opleiding moet ik kiezen? Dit jaar is de traditionele keus nóg complexer geworden door de opkomst van kunstmatige intelligentie (AI).
De nieuwe onzekerheid rond loopbanen
De snelle opkomst van AI verandert het spel. Computers kunnen nu gegevens verzamelen, teksten genereren en cijfers doorrekenen — op ongeveer hetzelfde algemene niveau van ‘onbekwame mens’. Dat zorgt voor hoge spanning: welke banen zijn straks overbodig? En wat betekent dat voor het rendement van een universitaire opleiding?
|
In the age of AI, what should your kids study at university?Artificial intelligence is changing the calculus when it comes to career paybacks |
Oud-advies versus nieuwe realiteit
Ouders adviseerden ooit in twee richtingen:
- De pragmatische: “Liefje, denk twee keer na over circus-studies. Daar verdien je niks mee. Word in plaats daarvan iets degelijks.”
- De idealistische: “Circus-studies? Geweldig! Volg je droom! En we betalen wel bij als het misgaat.” Maar met AI in het vizier is die tweedeling mogelijk achterhaald.
Opleidingsrendement vóór en ná AI
Volgens een Britse studie uit 2020 van het Institute for Fiscal Studies verdiende een vrouw met een medische graad bijvoorbeeld een mediaan levenslang rendement van zo’n £820.000 na kosten. Een mannelijke afgestudeerde in de creatieve kunsten zou, als hij bleef in die sector, zelfs een negatief rendement van zo’n £200.000 hebben. Deze cijfers dateren echter grotendeels van vóór de brede AI-inzet op de arbeidsmarkt. Banen die voorheen veel opleverden vanwege cijfermatige opleidingen, kunnen in de toekomst een minder sterk premie-karakter krijgen.
Welke banen zijn het meest kwetsbaar?
Guthrie analyseert twee Amerikaanse gegevensbronnen:
- Een door Microsoft gepubliceerde ranglijst van hoe vatbaar verschillende beroepscategorieën zijn voor vervanging door AI.
- Salarisgegevens van die beroepen via het United States Bureau of Labor Statistics. Daaruit komt een grafiek naar voren waarin bijvoorbeeld advocaten een salaris hebben dat ruimschoots boven het AI-risico ligt, terwijl andere categorieën veel kwetsbaarder zijn.
De valkuilen van de hit-lijsten
Maar: deze “AI-hit-lijsten” zijn geen kristallen bol. Accuraat of ze zien er te simplistisch uit? Guthrie waarschuwt: het is verleidelijk om te denken dat zodra AI een taak kan overnemen — poef! — de baan verdwenen is. Maar dat is overdreven. Ook is er de aanname dat het aantal banen vast is: de zogeheten “lump of labour”-fout. Guthrie benadrukt dat capaciteit vaak nieuwe banen genereert, in plaats van ze automatisch op te slokken.
Terug naar de kern van onderwijs
Ondanks alle verandering: sommige vaardigheden blijven onvervangbaar. Volgens Lizzie Crowley van het Chartered Institute of Personnel and Development zijn probleemoplossend denken, kritisch vermogen en besluitvaardigheid nog steeds enorm waardevol. Dus: de oude regels vóóral niet weggooien.
Blijf kalm en volg je pijl
Als afsluiter haalt Guthrie een album van Kacey Musgraves aan: Same Trailer, Different Park. Zijn boodschap: laat je pijl (jouw passie) wijzen waar ‘ie wil — ongeacht of de buitenwereld zegt dat dat “geen carrière” is. En ja — zelfs toveren of jongleren kunnen niet worden uitgesloten.
In het tijdperk van AI blijft studiekeuze belangrijk — maar het 'spel' is veranderd. In plaats van enkel te kiezen voor “hoog salaris” of “veilig beroep”, is het nu slimmer na te denken over: welke vaardigheden zijn blijvend relevant? Waar ligt jouw persoonlijke pijl? En hoe flexibel kun je zijn in een wereld waarin technologie de regels herschrijft?
