Hoe Zwitserse software AI lokaal maakt — zonder datacenters

De wereld van kunstmatige intelligentie is de afgelopen jaren sterk afhankelijk geworden van enorme datacenters — gigantische bouwwerken vol servers en koeling, die enorme hoeveelheden elektriciteit en water verbruiken. Maar wat als die torenhoge reuzen niet langer de enige optie hoeven te zijn? Zwitserse onderzoekers lijken precies dát te bewijzen met hun nieuwe software-innovatie Anyway Systems.

Are AI data centers still needed, or have the Swiss punched holes in them? Swiss researchers developed Anyway Systems, a software to run AI locally, reducing reliance on large, power-hungry data centers and Big Cloud.

De klim naar duurzaamheid: Waarom datacenters een probleem zijn

De traditionele AI-datacenters zijn gigantische energie- en waterverslinders. Ze draaien duizenden krachtige chips die enorme hoeveelheden elektriciteit gebruiken, en om die hitte kwijt te raken wordt water door koelsystemen gepompt — wat vooral problematisch is in droge regio’s. Bovendien hangt de productie van de benodigde hardware samen met milieu- en mensenrechtproblemen in de mijnbouw. Wikipedia

Daarom vroegen onderzoekers aan de École Polytechnique Fédérale de Lausanne (EPFL) zich af: moet het echt zo? En hebben ze een antwoord gevonden.

Anyway Systems: AI-verwerking zonder big cloud

In plaats van AI-verwerking uit te besteden aan verre, energieverslindende datacenters, laat Anyway Systems gebruikers AI-modellen lokaal draaien — rechtstreeks op een netwerk van gewone computers. Denk aan een desktop of enkele werkstations die gezamenlijk grote taalmodellen zoals ChatGPT kunnen draaien, zonder dat alles naar datacenters hoeft te worden gestuurd.

Volgens de EPFL-onderzoekers kan dit 80–90% van de AI-rekenkracht die normaal naar externe servers zou gaan, lokaal verwerken. En hoewel de reactiesnelheid iets trager kan zijn, blijft de nauwkeurigheid gelijkwaardig.

Betere privacy, meer soevereiniteit

Doordat de verwerking lokaal plaatsvindt, blijft de data op de eigen systemen van gebruikers staan. Dat betekent dat bedrijven, non-profits en zelfs overheden hun gegevens buiten de greep van grote techbedrijven kunnen houden — wat zowel privacy als soevereiniteit vergroot. Installatie van Anyway Systems kost volgens de ontwikkelaars niet meer dan een halfuur.

Grotere modellen, kleinere machines?

Misschien klinkt het alsof de grootste AI-modellen alleen in data centers kunnen draaien, maar Anyway Systemsbeantwoordt dat sceptisch. Waar oplossingen zoals Google AI Edge alleen kleine modellen op een telefoon kunnen draaien, kan het Zwitserse systeem enkele honderden miljarden parameters aan — en dat met slechts een paar GPU’s binnen een lokaal netwerk.

Dat maakt het volgens de onderzoekers robuuster dan andere lokale LLM-benaderingen die op één enkele machine draaien en dus vatbaar zijn voor uitval.

Kansen voor de toekomst

Voor mensen die AI inzetten voor echte maatschappelijke uitdagingen — zoals betere medische diagnostiek of klimaatanalyse — biedt deze nieuwe aanpak een weg om AI te benutten zonder de kosten voor het milieu op te drijven. Anyway Systems belooft een alternatief pad, waarin de kracht van AI dichter bij de gebruiker komt, én de afhankelijkheid van megadatacenters kleiner wordt.